groningen

gegijzeld door de omgevingswet en lokaal participatiebeleid

Regelmatig mag ik met gemeenteraden en wethouders in gesprek over de betekenis van invoering van de omgevingswet voor politiek en burger. Zo gaf ik december 2023 aan de gemeenteraad in Groningen een presentatie onder de titel ‘omgevingswet, participatie en lokale democratie’. Het was een pleidooi om onorthodoxe maatregelen te nemen om de omgevingswet niet te laten uitpakken als een verdere verslechtering van de publieke greep op de inrichting van de stad. Ik pleitte voor het vastleggen van het principe dat buurten beter moeten worden van plannen die er landen (‘buurtvoordeelovereenkomst’), het samen met bewoners maken van stedenbouwkundige kaders, een speciale regeling voor participatie en co-creatie bij ruimtelijke projecten, het afrekenbaar maken van ontwikkelende partijen op de hogere doelen van de omgevingswet en het stevig in handen houden van de regie op (participatie bij) planprocessen door de gemeente. Het idee van tegenwicht bieden aan de intenties van de omgevingswet (nog meer ruimte voor de markt, beperken van de rol van de burger en de gemeenteraad ) was ook in lijn met de uitkomst van een pilot met het maken van een omgevingsplan die ik in Groningen had begeleid. Daarin werkten bewoners, ambtenaren en raadsleden samen aan het idee dat Groningen de lat juist hoger moet leggen qua democratische kwaliteit van ruimtelijke projecten.Niet vreemd dus dat de gemeenteraad wel oren had naar mijn voorstellen. Wethouder en werkorganisatie kregen de opdracht uit te zoeken wat daarvan kon worden overgenomen. Vorige maand, dus 2 jaar na mijn presentatie kreeg ik vanuit de raad de reactie toegestuurd opgesteld door participatieambtenaren in de vorm van een presentatie die zij verzorgden voor de raadscommissie die zich over de omgevingswet buigt. Daarin wordt punt voor punt op mijn voorstellen gereageerd. De teneur: gaan we niet doen, want in strijd met de intentie van de omgevingswet en niet passend in ons participatiebeleid.  

19 februari 2026
1 reacties
gemeenteraad, gemeenteraadsverkiezingen, groningen, meervoudige democratie, omgevingswet

Het omgevingsplan als nieuw sociaal contract voor de leefomgeving

Eergisteren hebben de deelnemers aan de pilot omgevingsplan Groningen in en voor de wijken Selwerd, Paddepoel en Tuinwijk hun einddocument met aanbevelingen en voornemens aangeboden aan wethouder Roeland van der Schaaf. De pilot was bedoeld om te oefenen met het samen met de stad maken van het stedelijke omgevingsplan (de opvolger van bestemmingsplannen en meerdere andere regelingen) dat de wet verplicht en te onderzoeken hoe je daarbij maatwerk naar buurten en wijken kunt bieden.  Meer dan een jaar is hieraan gewerkt door een wisselende groep van mensen bestaande uit wijkbewoners, ambtenaren, gemeenteraadsleden en medewerkers van corporaties. Ik mocht dat proces begeleiden. 
Het was een taai proces: een onderwerp dat ver van bewoners af lijkt te staan, een ingewikkeld instrument met zijn eigen jargon en ook nog in coronatijd waardoor we elkaar in die periode maar 1 keer live hebben ontmoet en wat het aansluiten van een grotere groep belanghebbenden verhinderde. Tegen deze achtergrond mag het een grote prestatie van de deelnemers genoemd worden dat ze een gezaghebbend verhaal hebben gemaakt. De afzenders van het stuk zijn 9 bewoners, 3 raadsleden, 2 medewerkers van corporaties en 5 ambtenaren. Meer bewoners hebben eraan gewerkt maar die zijn we om verschillende redenen tussentijds weer kwijtgeraakt.
Er zijn ook een aantal interessante lessen te trekken voor andere steden die zo’n wettelijk verplicht omgevingsplan nog gaan maken. Over de belangrijke les, hoe je een agenda voor democratische vernieuwing kunt verbinden met de omgevingswet die dit bepaald niet stimuleert schreef ik eerder dit verhaal al. Ik wil me in dit blog richten op de vraag wat er gebeurt wanneer je niet het instrument omgevingsplan centraal stelt maar de leefwereld van de bewoners van stad wijk en buurt. En hoe je dat op een manier doet dat er geen bewonerswensenlijstje uitrolt onder het motto ‘dat nemen we mee’ maar iets wat lijkt op een sociaal contract over de leefomgeving als gezamenlijk product van  bewoners, ambtenaren, gemeenteraadsleden en corporatiemedewerkers.

8 juli 2021
6 reacties
cocreatie, groningen, leefomgeving, omgevingsplan, omgevingswet, sociaal contract

Zo verbind je de omgevingswet met een democratische agenda

Deze week was er via een videoplatform een mooie uitwisseling tussen bewoners en ambtenaren uit Amsterdam en Groningen om van elkaar te leren hoe je de invloed van bewoners goed regelt bij invoering van de omgevingswet. In Amsterdam ben ik betrokken bij de gemeentelijke omgevingsvisie en het maken van een wijkomgevingsvisie door bewoners in de Sierpleinbuurt. In Groningen begeleid ik heb maken van een omgevingsplan door bewoners uit 3 wijken (Selwerd, Paddepoel en Tuinwijk) samen met de gemeente. Omdat we in beide steden met dezelfde instrumenten stoeien (dialoog ver naar voren trekken, buurtvoordeelovereenkomst, sterke buurtplatforms, veel betere informatievoorziening, kansen voor buurten zelf plannen te maken etc.) was het idee geboren om eens met elkaar in gesprek te gaan. 

In beide steden wordt gekozen voor de vergroting van de invloed van bewoners op de ruimtelijke ontwikkeling en zich niet te laten gijzelen door een omgevingswet die dat ontmoedigt en vooral stuurt op speelruimte voor de markt en procedureversnelling. In dit blog wil ik gesterkt door de uitwisseling tissen beide steden schetsen waar je dan tegen oploopt en hoe je hier je weg in vindt. Met aan het einde nog een oproep aan de landelijke politiek de omgevingswet alsnog aan te passen om het beter op deze tijd te laten aansluiten.

12 maart 2021
9 reacties
Amsterdam, groningen, lokale democratie, omgevingsplan, omgevingswet, ontwikkelcultuur, publieke zaak, samen stad maken